Μη προσβάλλετε άλλο τα σκουπίδια! | από την Ιωάννα Θεοχαροπούλου

Ίσως ποτέ πριν η ιδιωτική τηλεόραση να μην είχε δει τέτοια χάλια. Ίσως ποτέ πριν να μην είχε πιάσει πάτο, όπως λέμε. Όμως έπιασε. Κι αυτό είναι γεγονός. Όλοι το καταλαβαίνουμε ακόμη κι αν εξακολουθούμε να την ανοίγουμε και με πάθος ηδονοβλεψία να εντρυφούμε στα πάθη των επωνύμων, οποιοιδήποτε κι αν είναι. Και κατά ένα μεγάλο ποσοστό ευθυνόμαστε κι εμείς. Εξάλλου, η τηλεόραση αντανακλά την κοινωνία μας. Βέβαια στις συζητήσεις μας  δεν το παραδεχόμαστε ότι γουστάρουμε να παίρνουμε μάτι την ιδιωτική τρέλα των άλλων, ίσως για να ξεφεύγουμε από τη δική μας. Όπως κι αν έχει, ο καθένας ας πάρει το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογεί.
Συνηθίζεται στον ελληνικό αλλά και στο διεθνή τύπο τα πάσης φύσεως οικτρά θεάματα να τα λέμε σκουπίδια ή trash κατά τους αγγλόφωνους, όρος που χρησιμοποιείται και παγκοσμίως και με βρίσκει  διαμετρικά αντίθετη. Ο όρος «σκουπίδι» χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει κάτι άχρηστο, ευτελές και ακάθαρτο. Από ανθρώπους μέχρι θεάματα και από πνευματική μέχρι σωματική εργασία. Όταν κάτι ή κάποιος είναι ανάξιος λόγου ή προσοχής, είναι «σκουπίδι». Όταν εξευτελίζουμε κάποιον, λέμε πως «τον κάναμε σκουπίδι». Γενικά ό,τι έχει μηδαμινή αξία «είναι σκουπιδολόι».
Μήπως όμως θα έπρεπε να αναθεωρήσουμε  και να αλλάξουμε την κοινή αυτή έκφραση σε μια εποχή που τα σκουπίδια τείνουν να πάρουν άλλη θέση στη ζωή μας; Πολύς λόγος γίνεται πλέον για διαχείριση των σκουπιδιών, για ανακύκλωση, για πάρκα που δημιουργούνται πάνω στα σκουπίδια, για νερό υπονόμων που φιλτράρεται για να γίνει πόσιμο ,για τον πλούτο των οργανικών απορριμμάτων και τη μετατροπή τους σε βιοαέριο κοκ. Αναγκαίο κακό, θα μου πείτε και συμφωνώ. Η διαφωνία μου έγκειται καθαρά στο ότι ακόμη και τα σκουπίδια μπορούν να αποδειχτούν χρήσιμα ενώ η επίδραση των όσων παρακολουθούμε μετά μανίας στην τηλεόραση όχι μόνο χρήσιμη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αλλά άκρως επικίνδυνη και μοιραία.
Οι ρακοσυλλέκτες ζουν από τα σκουπίδια και πολλές φορές έχουμε σκεφτεί κι εμείς οι ίδιοι πως ό,τι πετάμε δεν είναι καθόλου άχρηστο. Τα σκουπίδια του ενός μπορεί να είναι το μέσο επιβίωσης κάποιου άλλου. Αν οι μη ευνοημένες τριτοκοσμικές χώρες μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στα σκουπίδια μας, είμαι σίγουρη πως θα κατάφερναν να βρουν αρκετά χρήσιμα πράγματα που θα τους έκαναν τη ζωή πιο εύκολη από το να περιμένουν πότε θα αξιωθούμε να τους στείλουμε καμιά δεκαριά ευρώ για να απαλύνουμε τη συνείδησή μας.
Ας το δούμε και από μια άλλη πλευρά. Τα σκουπίδια είναι μέρος ενός κύκλου, ενός χρήσιμου κύκλου. Κάποτε ήταν η τροφή μας, τα ρούχα μας, τα έπιπλά μας, οι συσκευές μας, τα παπούτσια μας, τα βιβλία μας. Τώρα μας είναι άχρηστα και ούτε καν μπαίνουμε στον κόπο να τα μεταποιήσουμε ,να τα χαρίσουμε ή να κρατήσουμε από αυτά κάτι που μπορεί να το χρειαστούμε στο μέλλον. Μεγάλη η προσφορά σε καταναλωτικά αγαθά, γαρ. Όταν οι άνθρωπο, όμως, μεγαλώνουν και δεν μας είναι πια χρήσιμοι παρά εμπόδιο στη ζωή που συνεχίζεται ανελέητα, τι κάνουμε; Τους πετάμε; Τους θεωρούμε σκουπίδια; Ευτυχώς ακόμη όχι. Υπάρχει η κοινωνική μέριμνα που  φροντίζει να περάσουν τα τελευταία τους χρόνια ήρεμα, εάν δεν μπορεί να το κάνει αυτό η οικογένειά τους. Δεν απαξιώνουμε αυτό που ήταν πριν  επειδή τώρα δεν μας είναι πια ωφέλιμοι. Γιατί τότε το κάνουμε με τα σκουπίδια;
Γιατί τα απαξιώνουμε περιγράφοντας ο,τιδήποτε ποταπό και ευτελές δημιουργεί ή σκέφτεται ο άνθρωπος σαν σκουπίδι; Τα θεάματα και οι αξίες που περνάνε στην κοινωνία  τα τελευταία χρόνια είναι πολύ καλά μελετημένες στο να αποπροσανατολίσουν τον κόσμο από την αλήθεια και την έντιμη –αν και δύσκολη-στάση ζωής που θα έπρεπε να έχουμε. Είναι όλα σχεδιασμένα να αποφέρουν χρήματα και κέρδη πάσης φύσεως  σε όλους όσους συμμετέχουν. Στην ουσία όμως δεν είναι απλώς σκουπίδια, δηλαδή κάτι άχρηστο. Είναι επικίνδυνα, δηλητηριώδη ,τοξικά και θανατηφόρα για το πνεύμα ,την ψυχή ακόμη ίσως και για την ίδια μας τη ζωή. Κι εμεί είμαστε ανήμποροι να τα διαχειριστούμε , να τα ανακυκλώσουμε , να βρούμε κάτι καλό που μπορεί να βγει από αυτά ,να τα μεταποιήσουμε. Το μόνο θετικό που ίσως συμβεί και το έχει αποδείξει η ιστορία της ανθρωπότητας  είναι ότι μετά από κάθε περίοδο παρακμής ,ο ηγήτορας αυτού του κόσμου συνειδητοποιεί το τέλμα της ύπαρξής του και κάνει κάτι για να ανακάμψει και να επιστρέψει σε μια καλύτερη εποχή από αυτή που διανύει και που ο ίδιος δημιούργησε.
Αρκετά λοιπόν με τις ατυχείς για την επιστημονικής φαντασίας εποχή μας παρομοιώσεις. Δεν είμαστε πιο ωφέλιμοι από τα σκουπίδια μας ούτε λιγότερο ξεροκέφαλοι  από τα γαϊδούρια μας . Δεν είμαστε πιο έξυπνοι από τα βούρλα που εξακολουθούν να υφίστανται ενώ εμείς πάμε κατά διαόλου. Αν δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι άλλο ,ας κάνουμε τουλάχιστον αυτό: Ας μην προσβάλλουμε άλλο τα σκουπίδια!