Δήμος Παραποτάμου

Οι πλαγιές των βουνών του Δήμου Παραποτάμου είναι κατακλυσμένες από θαμνώδη και ποώδη, κυρίως, βλάστηση η οποία εναλλάσεται με τους καταπράσινους ελαιώνες προσδίδοντας στο χώρο τη χαρακτηριστική άγρια ομορφιά του Θεσπρωτικού τοπίου. Απείρου κάλλους φυσικό τοπίο αποτελεί η παραποτάμια ζώνη του Καλαμά η οποία κεντρίζει το ενδιαφέρον των επισκεπτών και αποτελεί ένα είδος βιότοπου και αξιοποιείται ως ήπια μορφή τουρισμού και αθλητισμού σε συνδυασμό με τον Αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης Ντόλιανης.

Ιστορική Αναδρομή
Μέχρι το 1944 ο Παραπόταμος κατοικούνταν από Μουσουλμάνους - Τουρκαλβανούς που εκδιώχθηκαν από τους αντάρτες (αφού είχαν συμπράξει, όπως είναι γνωστό με τους κατακτητές). Από το 1944 και μετά σύσσωμοι οι κάτοικοι της Ελαταριάς (Λαμπανίτσας) που βρίσκεται ΒΔ της Παραμυθιάς κατοίκησαν στον Παραπόταμο που μέχρι τότε ονομάζονταν Βάρφανη. Το πότε χτίστηκε δεν είανι γνωστό, αλλά από τα μνημεία που υπάρχουν (εκκλησιές κ.α.) κατοικούνταν πριν από το 1453.
Ως Κοινότητα ιδρύθηκε το 1955. Μέχρι τότε ήταν Συνοικισμός της Κοινότητας Μαυρουδίου. Το 1990 με εθελούσια συνένωση με την Κοινότητα Δράμεσης και τον Οικισμό Άγιος Γεώργιος συνέστησαν το Δήμο Παραποτάμου, που ήταν ο πρώτος Δήμος της Ηπείρου και μοναδικός στη Θεσπρωτία που δημιουργήθηκε με αυτόν τον τρόπο. Το 1998 με το πρόγραμμα Ιωάννης Καποδίστριας διευρύνθηκε ακόμη περισσότερο, αφού εντάχθηκαν σ’ αυτόν η Κοινότητα Κορύτιανης με τους Οικισμούς Άνω Κορύτιανης, Σεμέριζας, Μπετελενίου και Διλόφου, ο Οικισμός Γεροπλάτανος της πρώην Κοινότητας Πηγαδουλίων και ο Συνοικισμός Δριμίτσα του Δήμου Ηγουμενίτσας.
Κάθε καλοκαίρι στα πλαίσια των «Παραποταμίτικα» λαμβάνει χώρα μια σειρά από μουσικές, θεατρικές, χορευτικές και αθλητικές εκδηλώσεις
Η παλαιότερη ένδειξη ανθρώπινης παρουσίας στο Δήμο Παραποτάμου τοποθετείται στη Μέση Παλαιολιθική Περίοδο, όπως αποκαλύπτουν τα πρόσφατα ανακαλυθφέντα ευρήματα και τα λίθινα εργαλεία, στην περιοχή μεταξύ των χωριών Παραποτάμου και Αγίου Γεωργίου. Επίσης έχουν βρεθεί: ένας οικισμός της Εποχής του Χαλκού στην περιοχή Ρίζιανη και χάλκινα εργαλεία που χρονολογούνται από τη Μυκηναϊκή Περίοδο.
Η περίοδος των ιστορικών χρόνων και δη της Κλασικής, αντιπροσωπεύεται από κινητά ευρήματα, κατά κύριο λόγο κεραμική, αλλά και από την περιοχή του Κάστρου της Ντόλιανης. Πρόκειται για έναν οικισμό οχυρωμένο με ισοδομικά τείχη, σε φυσικά οχυρή τοποθεσία, ύψους 85μ., δίπλα ακριβώς από τον Καλαμά, ανάμεσα στα χωριά Άγιος Γεώργιος και Γεροπλάτανος. Ο οικισμός ταυτίζεται με την αρχαία Φανωτή, γνωστή Θεσπρωτική πόλη από τη φιλολογική παράδοση (Πολύβιος, Λίβιος). Οι ύστεροι Ρωμαϊκοί και Βυζαντινοί χρόνοι αντιπροσωπεύονται από ένα εκτεταμένο νεκροταφείο κιβωτιόσχημων τάφων σε λόφο περιοχής μεταξύ Δράμεσης - Κορύτιανης, του οποίου δεν έχει εντοπισθεί ο οικισμός. Στη Μέση Βυζαντινή Εποχή χρονολογείται η πλειοψηφία των τάφων του Ελληνιστικού Τύμβου Παραποτάμου, ο οποίος ξαναχρησιμοποιήθηκε μία χιλιετία αργότερα και πάλι για ταφές.

Μνημεία - Αξιοθέατα
Οικισμός Ντόλιανης: Αρχαίος οικισμός οχυρωμένος με διπλή σειρά ισοδομικών τειχών, ο οποίος ταυτίζεται με την αρχαία Φανωτή, έδρα του φίλου των Φανωτέων Θεσπρωτών.
Η ίδρυση του τοποθετείται στα τέλη του 4ου π.χ. αι. σε θέση όπου υπάρχουν στοιχεία παλαιότερης κατοίκησης ήδη από την αρχαϊκή εποχή η μνημειακή κύρια πύλη του οικισμού είχε τοξωτή επίστεψη και προστατεύονταν από δύο ορθογώνιους πύργους. Μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση του 167 π.χ. η θέση εγκαταλείπεται. Η κατοίκηση συνεχίζεται τη βυζαντινή περίοδο, οπότε επάνω στο δυτικό πύργο της αρχαίας πύλης κατασκευάζεται κοιμητηριακός ναός με εκτεταμένο νεκροταφείο. Την ίδια εποχή κτίζεται πύργος στο ψηλότερο σημείο της Ακρόπολης. Την οθωμανική περίοδο τα τείχη επισκευάζονται και στη θέση της αρχαίας πόλης δημιουργείται ένας μικρός αγροτοκτηνοτροφικός οικισμός με διώροφες κατοικίες και ένα κεντρικό αλώνι-πλατεία.
Τύμβος Παραποτάμου: Η τελική μορφή του Τύμβου Παραποτάμου ήταν αποτέλεσμα της διαδοχικής χρήσης του από το δεύτερο μισό του 4ου αι. π.Χ. μέχρι και τη μεταβυζαντινή περίοδο (10ος - 11ος μ.Χ. αι.). Είναι τεχνητά κατασκευασμένος με φερτό υλικό, κυρίως από τον παρακείμενο ποταμό Καλαμά. Οι τάφοι που έχουν ερευνηθεί μέχρι σήμερα είναι κατά κύριο λόγο κιβωτιόσχημοι και ανήκουν στην ελληνιστική, παλαιοχριστιανική και μεταβυζαντινή περίοδο.
Ταφικό μνημείο Ρίζιανης: Ταφικό μνημείο της πρώιμης ελληνιστικής περιόδου (τέλη 4ου π.χ. αι.) με μνημειακών διαστάσεων ισοδομικό περίβολο. Στο εσωτερικό του περιβόλου υπήρχαν επτά κιβωτιόσχημοι τάφοι, οι οποίοι βρέθηκαν ασύλητοι και περιείχαν πλούσια ευρήματα.
Ρωμαϊκό λουτρό Ρίζιανης: Τμήμα εγκατάστασης λουτρών της ρωμαϊκής περιόδου, η οποία κατασκευάστηκε επάνω από τα ερείπια προγενέστερου ελληνιστικού κτιρίου, άγνωστης χρήσης. Πρόκειται για δύο συνεχόμενους ορθογώνιους χώρους, που αποτελούσαν το θερμό τμήμα του λουτρού (caldarium). Στο εσωτερικό τους σώζονται οι πλινθόκτιστοι στυλίσκοι (υπόκαυστα) που επέτρεπαν τη ροή του θερμού για τη θέρμανση των δαπέδων των δύο χώρων. Από το προγενέστερο κτίριο διατηρούνται, σώζονται ελάχιστοι τοίχοι σε επίπεδο θεμελίωσης.
Γίνεται προσπάθεια για καλύτερη αξιοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, σε συνδυασμό με την Τουριστική αξιοποίηση του ποταμού Καλαμά η οποία ήδη πραγματοποιείται μέσω του προγράμματος Ε.Π.Τ.Α.
Ο Δήμος Παραποτάμου ανήκει στο Ν. Θεσπρωτίας και ευρύτερα στην περιφέρεια της Ηπείρου. Βρίσκεται στην κεντρική περιοχή του Νομού συνορεύοντας Βόρεια με τον Δήμο Ηγουμενίτσας. Διασχίζεται από την Ε.Ο. Ηγουμενίτσας - Ιωαννίνων.
Ο Παραπόταμος πήρε την συγκεκριμένη ονομασία λόγω της γεωγραφικής του θέσης. Ο ομώνυμος οικισμός του δήμου Παραποτάμου βρίσκεται στο Δυτικό άκρο του Δήμου και είναι χτισμένος στους πρόποδες του λόφου Βασιλάκη (Ντούλκα) και δίπλα σε έναν από τους μεγαλύτερους ποταμούς της Ηπείρου, τον Καλαμά (Θύαμις). Λόγω της θέσης αυτής πήρε και το όνομα του (παρά το ποτάμι).
Μέχρι το 1944 ο Παραπόταμος κατοικούταν από Mουσουλμάνους - Τουρκαλβανούς που εκδιώχτηκαν από τους αντάρτες (αφού είχαν συμπράξει όπως είναι γνωστό με τους κατακτητές). Από το 1944 και μετά σύσσωμοι οι κάτοικοι της Ελαταριάς (Λαμπανίτσας) που βρίσκεται ΒΔ της Παραμυθιάς κατοίκησαν στον Παραπόταμο που μέχρι τότε ονομαζόταν Βάρφανη. Το πότε χτίστηκε δεν είναι γνωστό αλλά από τα μνημεία που υπάρχουν (εκκλησίες) κατοικούνταν πριν από το 1453.
Ως κοινότητα ιδρύθηκε το 1955 μέχρι τότε ήταν συνοικισμός της κοινότητας Μαυρουδίου. Το 1990 με εθελούσια συνένωση με την Κοινότητα Δράμεσης και τον οικισμό της τον Άγιο Γεώργιο συνέστησαν τον Δήμο Παραποτάμου, ο πρώτος Δήμος της Ηπείρου και μοναδικός στη Θεσπρωτία που δημιουργήθηκε με αυτόν τον τρόπο.
Το 1998 με το πρόγραμμα Ιωάννης Καποδίστριας διευρύνθηκε ακόμη περισσότερο αφού εντάχτηκαν επιπλέον η κοινότητα Κορύτιανης με τους οικισμούς Άνω Κορύτιανης, Σεμέριζας, Μπετελενίου και Διλόφου, ο οικισμός Γεροπλάτανος της πρώην Κοινότητας Πηγαδουλίων και ο συνοικισμός Δριμίτσα του Δήμου Ηγουμενίτσας.
Έχει 1.668 μόνιμους κατοίκους οι οποίοι το καλοκαίρι φτάνουν τους 2.500.
Η έκταση του νέου Δήμου είναι 46.425 στρέμματα από τα οποία τα 7.600 περίπου καταλαμβάνονται από γεωργική γη, τα 32.000 από βοσκότοπους και δάση και το υπόλοιπο από τους οικισμούς, οδούς και ρέματα.

Ποταμός Καλαμάς  
Πανέμορφο ποτάμι που διασχίζει στη βορειοδυτική πλευρά το Δήμο. Οι όχθες του είναι καταπράσινες από πελώριες ιτιές και βαθύσκια πλατάνια. Ένα διάστημα το ποτάμι είχε μολυνθεί επικίνδυνα από τα λύματα που έπεφταν σε αυτό ανεξέλεγκτα. Σήμερα χάρις στις προσπάθειες διαφόρων φορέων, αλλά και κυρίως των Παρακαλάμιων Δήμων, η κατάσταση έχει βελτιωθεί αρκετά. Με τις προσπάθειες όλων μας θέλουμε ο Καλαμάς να γίνει ξανά το ποτάμι με τα γάργαρα και δροσερά νερά που ξέραμε.

Δραστηριότητες
Ελεύθερη κατασκήνωση στο χώρο αναψυχής δίπλα από τον Καλαμά, κάτω ακριβώς από το κάστρο της Ντόλιανης.
Ράφτινγκ και καγιάκ στον Καλαμά από τη γέφυρα της Ντόλιανης μέχρι την πεζογέφυρα στη θέση Τσιφλίκι.
Πίστα για ανεμόπτερα στο όρος Ντούλκα πάνω από τον Καλαμά.